Khi thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, nhiều nhà đầu tư thường nhầm lẫn giữa Giấy chứng nhận đầu tư (IRC) và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC). Không ít trường hợp cho rằng chỉ cần được cấp IRC là doanh nghiệp đã có thể đi vào hoạt động hoặc ngược lại, chỉ cần có ERC là đã hoàn tất toàn bộ thủ tục đầu tư.
Thực tế IRC và ERC là hai loại giấy chứng nhận hoàn toàn khác nhau, được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật khác nhau và có chức năng pháp lý riêng biệt.
Việc phân biệt đúng IRC và ERC sẽ giúp nhà đầu tư xác định đúng trình tự thực hiện thủ tục, chuẩn bị hồ sơ phù hợp và hạn chế việc hồ sơ bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung.
- Phân biệt IRC và ERC
Mặc dù đều được cáp trong quá trình thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhưng IRC và Erc ghi nhận hai đối tượng hoàn toàn khác nhau.
| Tiêu chí | IRC | ERC |
| Tên gọi | Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư | Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp |
| Căn cứ pháp lý | Luật Đầu tư | Luật Doanh nghiệp |
| Đối tượng ghi nhận | Dự án đầu tư | Doanh nghiệp |
| Nội dung | Thông tin về dự án đầu tư, nhà đầu tư, mực tiêu, vốn, tiến độ,… | Thông tin đang ký doanh nghiệp như tên, mã số doanh nghiệp, vốn điều lệ, người đại diện theo pháp luật,… |
| Ý nghĩa pháp lý | Ghi nhận dự án đầu tư | Xác nhận doanh nghiệp được thành lập hợp pháp. |
Có thể hiểu một cách đơn giản:
- IRC gắn với dự án đầu tư
- ERC gắn với doanh nghiệp.
Do đó, hai loại giấy chứng nhận này không thể thay thế cho nhau và cũng không có giá trị pháp lý tương đương.
- Nhà đầu tư nước ngoài phải xin IRC hay ERC trước?
Đối với trường hợp pháp luật yêu cầu phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, trình tự thông thường sẽ là:
Bước 1: Xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)
Bước 2: Sau khi được cấp IRC, thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp để được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC).
Trình tự này phản ảnh đúng bản chất cua hai thủ tục:
- Trước hết, cơ quan có thẩm quyền xem xét việc thực hiện dự án đầu tư.
- Sau đó, doanh nghiệp được đăng ký thành lập để triển khai dự án đã được chấp thuận.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhà đầu tư nước ngoài đều phải xin IRC. Đối với một số trường hợp theo quy định của pháp luật đầu tư, nhà đầu tư có thể không phải thực hiện thủ tục cấp IRC và chỉ cần thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp để được cấp ERC.
Do đó, trước khi chuẩn bị hồ sơ thành lập doanh nghiệp, nhà đầu tư cần xác định chính xác trường hợp của mình có thuộc diện phải thực hiện thủ tục cấp IRC hay không?
- Có IRC nhưng chưa có ERC thì doanh nghiệp được thành lập chưa?
Câu trả lời là chưa.
IRC chỉ ghi nhận thông tin về dự án đầu tư và không có giá trị xác nhận việc thành lập doanh nghiệp.
Doanh nghiệp chỉ được coi là đã đăng ký thành lập hợp pháp kể từ thời điểm được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC) theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Nói cách khác, việc được cấp IRC không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã có tư cách pháp lý để hoạt động.
- Có ERC nhưng chưa có IRC thì có được triển khai dự án đầu tư không?
Điều này phụ thuộc vào từng trường hợp cụ thể.
Nếu dự án đầu tư thuộc trường hợp pháp luật yêu cầu phải được cấp IRC thì việc chỉ có ERC là chưa đủ để triển khai dự án.
Ngược lại, đối với những trường hợp không thuộc diện phải thực hiện thủ tục cấp IRC, doanh nghiệp có thể được thành lập thông qua thủ tục đăng ký doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Vì vậy việc xác định đúng trường hợp áp dụng Luật Đầu tư là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất trong quá trình thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
- Những nhầm lẫn phổ biến về IRC và ERC
- IRC là giấy phép thành lập doanh nghiệp: đây là cách hiểu chưa chính xác. IRC chỉ ghi nhận thông tin của dự án đầu tư, không xác nhận việc thành lập doanh nghiệp. Doanh nghiệp chỉ được thành lập khi được cấp ERC.
- ERC có thể thay thế IRC: không. Nếu dự án đầu tư thuộc trường hợp phải được cấp IRC thì việc đã được cấp ERC không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư đã hoàn thành các thủ tục đầu tư theo quy định.
- Mọi doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đều phải xin IRC: Đây cũng là quan điểm chưa chính xác. Pháp luật đầu tư chỉ yêu cầu cấp IRC đối với các trường hợp thuộc diện phải thực hiện thủ tục đăng ký đầu tư. Do đó, nhà đầu tư cần căn cứ vào quy định của Luật Đầu tư để xác định trường hợp của mình.
- IRC và ERC được cấp bởi cùng một cơ quan: Trên thực tế, IRC và ERC do hai cơ quan khác nhau thực hiện theo hai trình tự thủ tục khác nhau. Vì vậy, thành phần hồ sơ, căn cứ xem xét và thời hạn giải quyết của hai thủ tục này cũng không giống nhau.
- Một số lưu ý thực tiễn dành cho nhà đầu tư nước ngoài
Trong quá trình tư vấn thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoiaf, một số vướng mắc thường gặp bao gồm:
- Xác định không đúng trường hợp phải xin IRC, dẫn đến chuẩn bị sai hồ sơ hoặc thực hiện sai trình tự
- Nhầm lẫn giữa vốn đầu tư của dự án và vốn điều lệ của doanh nghiệp, dẫn đến kê khai không thống nhất trong hồ sơ.
- Chuẩn bị tài liệu của nhà đầu tư nước ngoài chưa đáp ứng yêu cầu về hợp pháp hóa lãnh sự, dịch thuật hoặc chứng thực theo quy định
- Chưa rà soát điều kiện tiếp cận thị trường đối với ngành, nghề kinh doanh dự kiến thực hiện tại Việt Nam
Việc chuẩn bị đầy đủ ngay từ đầu không chỉ giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ mà còn hạn chế phát sinh thủ tục điều chỉnh sau khi doanh nghiệp được thành lập
- Kết luận
IRC và ERC là hai loại giấy chứng nhận có mục đích và giá trị pháp lý hoàn toàn khác nhau. Trong khi IRC ghi nhận thông tin của dự án đầu tư thì ERC xác nhận việc thành lập doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp.
Nhà đầu tư cần xác định đúng trường hợp của mình có thuộc diện phải thực hiện thủ tục cấp IRC hay không, từ đó lựa chọn đúng trình tự thực hiện và chuẩn bị hồ sơ phù hợp. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa IRC và ERC sẽ giúp quá trình đầu tư và thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam diễn ra thuận lợi, tiết kiệm thời gian và hạn chế các rủi ro pháp lý.
